Makaleler

Vesayet Denetimi

Yazar: nazan

Yerinden Yönetim Kuruluşlarının merkezi yönetim tarafından, yasal düzenlemelerle sınırlı olarak denetlenmesidir.

Merkezî idare, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idarî vesayet yetkisine sahiptir.(Anayasa md.127/5İdarenin bütünlüğü ve idari vesayet üniter (tekçi) devletlerde bulunmaktadır.

1. İdari Vesayetin Özellikleri

İdari vesayet, İdari bir denetimdir. Bu sebeple ancak idari makamlar tarafından icra edilir.
İdari vesayet, esas itibariyle devletin genel menfaatlerini, devletin birliğini, kamu hizmetlerinin ahenk ve tutarlılığını sağlamak ve korumak gayesiyle konulmuştur.

İdari vesayetin konusu kanuna dayanır ve kanunla sınırlıdır.

İdari vesayet, kanunla merkezdeki bir organ, makam veya merkeze bağlı bir memura tanındığı ve merkeze ait bir yetki olduğu için hiyerarşik tabaka ve dereceler içinde kullanılmaz.

İdari vesayet, yerel yönetim birimlerinin kararları, işlem ve eylemleri, organları ve personelleri üzerinde kullanılır(Prof.Dr.Orhan Gökçe Yrd.Doç.Dr. Erdal Bayrakçı Yerel Yönetimler Maliyesi Konya-2006 s.38-39).

2. İdari Vesayet ile Hiyerarşi Denetim Arasındaki Farklar

Hiyerarşik denetimde, denetimi yapan üst ile denetlenen ast aynı kuruluş içindedir. Oysa idari vesayet denetiminde, merkezden yönetim ve yerel yönetim birimi olmak üzere iki ayrı kamu tüzel kişiliği söz konusudur.

İdari vesayeti merkezin kanundan doğan sınırlı bir yetkisidir ve belli işlemlere aittir. Hâlbuki hiyerarşik denetimde sınırlı ve belli olmayan geniş bir yetkidir.

Hiyerarşik denetimde tek karar olduğu için karardan çıkan bütün uyuşmazlıklarda husumet devlet kişiliğine aittir. Hâlbuki idari vesayette karar tasdik edilmiş olsa bile, tasdik işlemin unsuru olmadığı için, işlemden çıkan uyuşmazlık yerel yönetim birimine aittir.

Mali sorumluluk, hiyerarşik denetimde devlet hazinesine, idari vesayet denetiminde ise yerel yönetim birimine aittir.
Merkezi yönetimin yerel yönetimler üzerindeki vesayet denetimi aynı ağırlıkta değildir. Bu denetim çeşitli şekillerde kendini göstermektedir.

  • Köy yönetimleri üzerindeki vesayet denetimi diğer yerel yönetimlere nazaran daha azdır.
  • Buna karşılık belediye yönetimleri daha geniş bir vesayet denetimi altına alınmıştır. Belediye meclisi kararlarının bir kısmı, bütçeleri ve kadroları vesayet makamlarının tasdikine tabidir.
  • İl Özel İdareleri üzerindeki vesayet denetimi daha ağırdır.
  • İl encümeninin başkanı validir.
  • Valinin, il genel meclisinin bütün kararlarına itiraz etme hakkı vardır.
  • İl Özel İdarelerininde belediye yönetimlerinde olduğu gibi bütçeleri ve kadroları merkezi yönetim onayına tabidir(Prof.Dr. Orhan Gökçe Yrd. Doç. Dr. Erdal Bayrakçı a.g.a. s.38'39).

İlgili Makaleler

Yorumunuzu Paylaşın