Makaleler

Safran Otunun Faydaları

Yazar: dilek ılgaz
Safran Otunun Faydaları

Tarihçesi: Safran otunun, tarihsel araştırmalar sonucunda dünyanın en eski, tat, lezzet ve tıp amaçlı kullanılan bitkisi olduğu bilinmektedir. Ayrıca safran, çiçeklerin stigmalarından elde edildiğinden ötürü, çok nadir bulunan, günümüzde ki bitkiler içinde, dünyanın en pahalı baharatlarından biri olma unvanına da sahiptir.  Latince ismi Crocus Sativus olan safran, soğansı bir bitkidir. Soğanları hafif basık bir küre şekline benzer. Sonbahar mevsiminde çiçek açan bitkinin rengi viole tonlarındadır. Erkek organı ve sapları sarı renktedir. Bitkinin en önemli kısmı, dişi organ olan üç parçadan oluşarak çiçeğin tüm iç kanalı boyunca uzayan portakal sarısını benzer kızılımsı bölümdür. Çünkü, bitkinin en değerli ve kullanılan kısmı bu kısımdır.  Safran çiçeğinde en fazla dört adet yaprak bulunur. Çiçeklerin tepecik kısmı koyu kırmızı bir renge sahiptir. Özellikle sonbahar aylarında açan otun hasat zamanından sonra çiçekleri kurutulur.

Safranın tadı hissedilebilir ölçüde keskin ve samansıdır.  Boyu 20 ile 40 cm kadar uzanan soğanlı bir bitkidir. Çiçeklerinin üzerinde bulunan tel şehrindeki ince püsküllere safran denilmektedir. Acımsı ve özel kokusu vardır. İran, orta Avrupa, İspanya çevresinde yetiştirilmektedir.  Ülkemizde daha çok Safranbolu çevresinde yetiştirilmektedir.  Safranın özelliği bileşenleri arasında bulunan pikrokrosin, krosin ve safranaldır. Son yıllarda yapılan araştırmalarda safran otunun antikanser, antioksidan, antidepresan, afrodizyak, antitussif ve antihiperatif etkileri olduğu belirlenmiştir. Bilimsel araştırmalarda kullanılan safran otunun çeşitli rahatsızlıklar üzerindeki etkilerinden dolayı ilaç yapımında kullanıldığı da bilinmektedir.

Safran otunun, dünyada ki en pahalı otlardan biri olmasının en önemli sebebi, çok fazla işçilik gerektirmesi ve çiçek tohumlarının el ile hasat edilerek, kurutma aşamalarının zahmetli olmasıdır. Çiçeklerin her birinde yalnızca 3 iplik bulunması ve 1 kilo safran elde etmek için 20.000 adet ipliğin elde edilmiş olması gerektiği düşünülürse, tarım işçiliğinin ne kadar yorucu olduğu daha net anlaşılabilir. Safran otu, gıda, tekstil, modern ilaç endüstrisi gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

Mutfakta Safran: Safran, sebze veya etlerle birlikte pişirildiğinde, yemeğe sarımsı bir renk vermektedir. Farklı bir tada ve lezzete sahip olan bitki, . İştah açıcı, sindirim düzenleyici özelliklerinden ötürü, başta Arap ülkeleri ve Uzakdoğu olmak üzere Avrupa, Hindistan, İran, Fas, orta Asya gibi dünya mutfaklarının vazgeçilmez baharatlarından biridir.

Faydaları

Sinir hastalıkları, bronşit ve astım rahatsızlıklarında faydalı olduğu tespit edilmiştir. Afrodizyak etkisinden ötürü cinsel fonksiyonları artırır. Diş eti hastalıklarına ve diş eti ağrılarına iyi geldiği söylenmektedir. Ateş düşürücü özelliğe sahiptir.  İştah açıcı özelliği vardır, hafızayı güçlendirir. Metabolizmayı çalıştırır, vücudu dinçleştirir. Cildi güzelleştirir, ciltte oluşan kaşıntılara ve sivilcilere iyi gelir. Sinir sistemini uyarıcı iştah açıcı adet ve balgam söktürücü özelliği bulunmaktadır.

Kanser: Son dönemlerde yapılan bilimsel araştırmalarda, Safranın içiriğinde bulunan Safranal, Crocin, Picrocrocin adlı maddelerin kanserli hücrelerin oluşumunu önlemesinde etkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca anti-tümör ve anti-kanser etkileri olduğu gözlenmektedir.

Sinir sistemi: Depresyon belirtilerini azaltır, sinir sistemini düzenleyici etkisi vardır. içeriğinde bulunan krosetin ve krosin sebebiyle zihinse belleği artırır ve Alzheimer gibi beyinsel rahatsızlıkların oluşumunu engellemeye yardımcı olur.

Solunum yolları: Güçlü bir balgam söktürücüdür. Bronşit, sinüzit, boğmaca gibi rahatsızlıklarda yardımcı etkisi olduğu düşünülmektedir.

Yan Etkileri:

Fazla miktarda kullanılırsa kesinlikle hayati tehlikesi vardır ve zehirleyici olabilir. Bu nedenle, bilinçsizce tüketilmemesi gerekir. özellikle kronik rahatsızlığı olan ve düzenli ilaç kullanan hastaların, safran otu yada safran çayından faydalanmadan önce mutlaka doktorlarına danışmaları gerekir. Doktor izni olmadan kullanılmamalıdır.

Kuru safran, kapalı cam kavanozlarda ve mümkün olduğunca nem ve ışık olmayan alanlarda saklanmalıdır.

Kaynaklar

Şifalı Bitkiler Kitabı Kaynak olarak kullanılmıştır.

Yorumunuzu Paylaşın