Makaleler

Kişniş Hangi Yemeklerde Kullanılır?

Yazar: Hakan Kutluay
Kişniş Hangi Yemeklerde Kullanılır?

Akdeniz ülkelerinden tüm dünyaya lezzet esintisi yaratan kişniş (aşotu), içine girdiği yemeklerde fark yaratıyor. Kişnişle sofralarınızı çeşitlendirmek istiyorsanız, yazımızı okumaya devam edin.

Kişniş, maydanozgillerden yaprakları maydanoza benzeyen kuru meyvelerdir. Koklandığında ferahlık verir ve ayrıca tatlı bir meyve gibi lezzetlidir. Görünüm olarak taze biberi andırmaktadır. Turuncu renkli olan minik meyveleri henüz taze halindeyken, rahatsız edici bir kokusu vardır. Kurutulduktan sonra, sevildiği ve alışıldığı kokusuna kavuşur. 

Kişnişin kullanım alanları da oldukça çeşitlidir. Kişniş baharatı, meyvelerinin kurutulması ve öğütülmesiyle elde edilmektedir. Kişnişin taze yaprakları da salatalarda, mezelerde çok hoş bir lezzet kaynağıdır. Kısacası kişnişin kökleri baharat, yaprakları taze olarak tüketilmektedir.

Kişnişle Renklenen Yemekler

Ülkemizde kişniş üretimi de tüketimi iyi seviyededir. Kişniş et yemekleri, zeytinyağlılar ve daha birçok çeşit yemeklerde kullanılabilir. Aslında kişniş bir dünya baharatı olduğu için Türk mutfağı için henüz keşfedilmeyi bekleyen bir sürü kişnişli tarif vardır. 

Kişnişin Tohumu

Kişnişin tohumu hem değişik lezzetler sunar hem de sağlık konusunda tam bir destekçidir. Dayanıklılığı uzundur. Bir yıl süreyle ağzı kapalı cam bir kavanozda kişniş baharatını saklayabilirsiniz. Kişnişin tohumlarını evde kendi imkânlarınızda ezerek, toz haline getirebilirsiniz.

Kişnişin tohumu baharat olarak birçok kış çorbasında kullanılmaktadır. Yoğurt çorbasına da lezzet katar. Ezilmemiş haliyle tohumunu çorbaların yanı sıra sulu sebze yemeklerinde de kullanabilirsiniz. Bunun dışında kişniş, domates turşusuna da lezzet olarak çok yakışır. Sosis yapımında ve körilerde kişniş tohumundan yararlanırlar. 

Kişniş tohumu balık sofralarında çok kullanılır. Balık etine baharat olarak kişniş, hoş bir aroma verir. Özellikle elmayla çok yakışan kişniş, elmalı çöreklerde tercih edilir. Kişniş tohumu, güveçlerin vazgeçilmez baharatıdır.

Kişniş baharatının bizim ülkemizde en sık kullanıldığı yemekler ise şöyledir; etli dolmalar, Çerkez tavuğu, mercimek yemekleri, İzmir köftesi, enginar, patlıcan, kereviz, av etleri, kuru fasulye ve balık çorbaları. Bunun dışında soğanlı, mayonezli veya sosisli yemek tariflerinde kişnişten bolca yararlanılır. 

Kişniş tohumu, çay gibi kaynatılarak kışları tüketilebilir. Tüm bunların yanı sıra Anadolu’da evlere hoş bir dekor ve koku versin diye yapılan potpori süslemelerinde kişniş de kullanılır. Potpori tabağında çeşitli kurutulmuş çiçekler, meyveler, tohumlar ve baharatlar bulunmaktadır.

Kişnişin içeriğinde bulunan yağ, sindirimi kolaylaştırdığı için ekmek, kurabiye, bisküvi yapımlarında da kullanılmaktadır. 

Şekerli tariflerde de kişniş tohumundan sık sık yararlanılır. Örneğin; meyve kompostosu, waffle ve kreplerde aroma versin diye kişniş ilavesi yapılmaktadır. Kişniş tohumu pastacılıkta da kullanılır. 

Kişnişin keyfi bir atıştırmalık olarak düğünlerde değerlendirildiğini biliyor muydunuz? Buhur şekeri olarak bilinen renkli şekerle kaplanmış kişniş tohumu düğünlerde ikram edilen atıştırmalıklardan biridir.

Kişnişin şekerli özelliği, ilaç sektöründe tatlandırıcı olarak da değerlendirilmektedir.

Bunlara ek olarak kişniş tohumu, içki ve likör yapımında da kullanılmaktadır. 

Kişnişin Yaprağı

Kişnişin yaprağı maydanoza çok benzer. Hatta, maydanozla kişnişi birbirine karıştırmak çoğu zaman kaçınılmazdır. Maydanoz gibi kişnişin de kendine has bir kokusu vardır. Taze kişnişi buzdolabında kökleri suyun içindeyken saklamak en idealidir. Bu şekilde kişnişi bir hafta boyunca taze bir şekilde tüketebilirsiniz. Taze kişniş yaprağı özellikle Çin ve Meksika yemeklerinde çok sık kullanılmaktadır. Ayrıca Roma’nın mutfak tarihine bakılırsa, etleri tatlandırmak için bolca kişniş yaprağından yararlanıldığını görürüz.

Aslında kişnişin yapraklarını taze ve çiğ haliyle tüketmek bitkiden en yüksek faydayı almamızı sağlamaktadır. 

Kişniş yaprağı, sebzeli ve etli güveçlerde, mezelerde, salatalarda ve soslarda hoş bir lezzet vermesi amacıyla tüketilmektedir. 

Çok yoğun kokusu ve uzun süre etkisinin koruması sayesinde, parfümü de yapılmaktadır. 

Tüm bu bilgilere ek olarak kişnişin gövdesi de bakliyat ve çorbalarda pişirilebilir. Kökü kendi başına, haşlanıp tüketilir; tek başına yemeği yapılır. Tozu ise çeşitli malzemelerle (bal, pekmez, şeker, reçel) karıştırılıp veya tatlılara eklenip kullanılabilir.

Kişniş Çayı

İki çay kaşığı kişnişi, bir bardak sıcak suyun içerisine atınız. Biraz bekledikten sonra içerisine dilediğiniz tatlandırıcıları ekleyip, içiniz. Örneğin; bal, limon kabuğu…

Kişnişli Yemek Tarifleri

Kişnişli Ayran Çorbası

Besin değeri yüksek ve yapımı zahmetli bir Erzurum çorbasıdır.

Gerekli Malzemeler:

1 kâse aşure buğdayı, 1 bardak yoğurt, yarım bardak kıyma, 2 kaşık tam buğday unu, soğan, yumurta, sıvıyağ, kişniş, karabiber.

Yapılışı:

Aşure budağını, yumuşaması için geceden suya koyunuz. Daha sonra, 20 dakika boyunca buğdayı düdüklü tencerede haşlayınız. Ayrı bir yerde soğanı kavurunuz. Kıymayı tuz ve karabiberle yoğurup minik boyutlarda köfteler hazırlayınız (nohut büyüklüğünde) Kavurduğunuz soğanın üzerine ekleyiniz, orada pişiriniz. Onlar pişerken ayrı bir kapta; yumurta, un, su ve yoğurdu karıştırıp budağın üzerine ekleyiniz. Hepsi iyice kaynayıncaya kadar pişirilir ve üzerlerine kıymalı karışım eklenir. Pişmeye yakın kişniş de ilave edilir. 

Kişnişli Kurabiye

Gerekli Malzemeler:

Tereyağı, 1,5 su bardağı un, pudra şekeri, 1 yumurta, 3 yemek kaşığı nişasta, yarım çay bardağı krema, 1 paket vanilya, portakal rendesi, 1 paket kabartma tozu, 2 yemek kaşığı yulaf ve kişniş. 

Yapılışı:

Katı malzemeler bir yerde, sıvı malzemeler bir yerde karıştırılıp birlikte yoğurulur. En sonunda arzu ettiğiniz şekli vererek önceden ısıtılmış 200 derecelik fırında pişirilir.

Taze Kişnişli Et Yemeği

Gerekli Malzemeler:

Bifteklik et, zeytinyağı, sevdiğiniz baharatlar, sarımsak, limon suyu ve taze kişniş.

Yapılışı:

Bir kâseye zeytinyağı, baharatlar, sarımsak, tuz ve limon suyunu koyun. Ardından taze kişniş yapraklarını ekleyerek; hepsini blender’dan geçirin. Etiniz için kullanacağınız sos hazır. Daha sonra bifteklik etlerinizi, bir tabağa yerleştirip üzerine sosunu iyice dökün. Bu şekilde etler buzdolabında yarım saat boyunca beklemelidir. Ve arkasından etlerinizi ister fırında, ister yağsız tavada önlü arkalı pişirin.

Mahluta Pilavı

Gerekli Malzemeler:

2 su bardağı aşure buğdayı, 2 bardak mercimek, tereyağı ve 4 çorba kaşığı kişniş tohumu.

Yapılışı:

Mercimek ve buğday temizlendikten sonra iyice yumuşayana kadar pişirilir. Yağsız bir tavada kişniş tohumları kavrulur. Ardından tereyağı eritilerek, havanda kişnişler dövülür. Son aşamada ise tereyağlı kişniş pilava eklenir.

Yorumunuzu Paylaşın