Makaleler

Enerji Kaynakları Nelerdir?

Yazar: Hakan Kutluay
Enerji Kaynakları Nelerdir?

Birçok değişik forma sahip olan enerji, bir cismin ya da sistemin iş yapabilme kabiliyetine verilen isimdir. Dünya üzerinde yer alan enerji kaynakları da en basit şekilde ikiye ayrılabilir, yenilenebilir enerjiler ve yenilenemeyen, tükenebilir enerjiler.

Yenilenebilir enerji kaynakları, doğanın kendi düzeni içinde kendisini sürekli yenileyen ve tükenme tehlikesi olmayan doğal kaynaklardır. Su, güneş, rüzgâr, dalga ve gelgit enerjileri bu kaynaklara örnek gösterilebilir ve bu kaynaklara sahip ülkeler, enerjide dışa bağımlılığın az olduğu ve istihdamın yüksek olduğu ülkelerdir.

Temel olarak yağmur ya da kar sularının karıştığı nehirlere kurulan barajlar sayesinde elde edilen su enerjisine hidroelektrik enerjisi adı verilir. Barajlarda tribünlerin dönmesini sağlayan su, tribünlere bağlı jeneratörler yardımıyla enerji üretilmesini sağlar. Dünyanın yaklaşık %15’lik enerji ihtiyacı hidroelektrik enerjisi sayesinde karşılanmaktadır. Türkiye ise kullandığı enerjinin %25’inin hidroelektrik enerji ile karşılar. Kirlilik yapmayan, dışa verimlilik yaratmayan, sulama-taşkın gibi amaçlar için de kullanılabilen bu enerjinin dezavantajları uzun zaman dilimlerinde inşa edilmesi, yatırım maliyetlerinin yüksek olmasıdır.

Hidroelektrikten sonra en verimli ikinci enerji kaynağı olan rüzgâr enerjisi, rüzgâr tribünleri yardımıyla elde edilir. Montesi kolay olan ve kirlilik yaratmayan bu tribünler, çok geniş alanlarda yer almalıdır. Gürültü kirliliğine sebep olabildiği için yerleşim yerlerinden de uzağa inşa edilmelidir. Türkiye’nin enerji anlamında en az yararlandığı kaynak rüzgâr enerjisidir.

Tüm yenilenebilir enerjilerin kaynağı olan güneş enerjisi, bitmek tüketmek bilmeyen doğal bir enerji kaynağıdır. Güneşten bir saniyede dünyaya gelen enerji, dünyanın toplam enerji üretiminin kat be katıdır. Bu kadar zengin bir kaynak olmasına rağmen Türkiye’de güneş enerjisinden yeterince faydalanılmamaktadır. Kurulum maliyeti fazla olduğu için güneş enerjisi panelleri fazla tercih edilmemekte, kullanıldığı alan da su ısıtma olmaktadır.

Okyanus ve deniz gibi büyük su kütlelerinde meydana gelen dalgaların enerjisinden de faydalanılabilir. Fakat oldukça büyük bir enerjinin ortaya çıktığı bu kaynaklardan, gerek maliyetli araştırmalar, gerek kurulumdaki zorluklar sebebiyle henüz yeterince faydalanılamamaktadır.

Mineral yakıtlar olarak da bilinen fosil atıklar da tükenebilir (yenilenemeyen) enerjilere giren kaynaklardır. Bunlar kömür, doğalgaz ve petrol gibi doğal enerji kaynaklarıdır. Bilim adamları, ihtiyacın her gün arttığı ama rezervlerinin hızla tükendiği bu kaynakların, içinde bulunduğumuz yüzyılın ikinci yarısında tükeneceğini belirtmektedir. Bu yüzden bu kaynakların belirli programlar dahilinde verimli kullanılması, dünyanın geleceği için oldukça önemlidir.

Gelişmekte olan ülkelerde yoğun olarak kullanılan kömür, karbonun olumsuz etkileri sebebiyle oldukça zararlı bir kaynaktır. Ülkemizde de son 20 yılda tüketimi hızla artan doğalgaz, özellikle evlerin ısınmasında kömürün yerini almıştır. Öyle ki Türkiye’nin ısınma için kullandığı enerjinin %75’i doğalgaz ile karşılanmaktadır.

Değeri oldukça yüksek olan ama rezervleri az olan petrol de önemli bir enerji kaynağıdır. Taşımacılık sektörü için önemli bir enerji kaynağı olan petrolün, en az 30 yıl daha bu rolünü elinde tutacağı bilinmektedir.

Her yıl enerji ihtiyacı %4-5 artan dünyanın geleceği alternatif enerji kaynaklarına bağlıdır. Özellikle fosil atıkların kullanımı, dünyanın geleceğini tehdit etmekte, ortalama sıcaklığı arttırarak olası bir küresel ısınma tehlikesi yaratmaktadır. Güneş ve rüzgâr enerjileri bakımından bir hayli zengin olan Türkiye’nin de bu enerjilerin kullanımı için gerekli çalışmaları yapmalıdır.

Yorumunuzu Paylaşın