Ana Sayfa     Son Makaleler    


Guatr Hastasının Beslenmesi, Tuz Kullanımı ve Sigara
25 Kasım 2008
 
Tiroid bezinin iyi calismasi icin sebze ve meyve daha fazla yenmeli, yeteri kadar proteinli gida alinmalidir. Proteinin yeteri kadar alinmasi tiroid bezinin iyi calismasini saglar. Ozellikle haftada iki defa yagli balik yiyerek omega 3 yag asitlerinden yeteri kadar alinmalidir.

Karbonhidratli gidalarla fazla beslenmek ve yagli yemekler tiroid bezine zarar verir. Unlu ve nisastali gidalari azaltmak gerekir.

Sebze ve meyve ile yeteri kadar A, C ve E vitamini gibi antioksidan vitaminleri alanlarda tiroid kanseri daha az goruldugunden bol sebze ve meyve yenmelidir.

Kara lahana, kabak, turp, salgam ve karnabahar gibi sebzeler guatr yapmaz. Bu nedenle guvenle yenilebilir. Soya fasulyesinin guatr yapici etkisi olmamakla birlikte iyot yetmezligi durumunda guatra neden olabilir. Ulkemiz, iyot yetmezligi olan bir ulke oldugundan tiroid sagligi icin soya ve urunlerini fazla tuketmeyiniz. Yine soyadan elde edilen isoflovan isimli ilac menopoz sikintilarini azaltmak icin sik kullanilmaktadir. Iyot eksikliginiz yoksa bu ilaci guvenle kullanabilirsiniz. Ancak iyot eksikliginiz varsa isoflovan ilacinin guatr ve tiroid hormonlarinda bozukluk yapabilecegini unutmayiniz.

Tiroid bezimiz icin onemli bir gida icerigi cesitli sebze ve meyvelere renk veren flovanoit isimli kimyasal maddelerdir. Bunlar bizi kanser ve kalp hastaliklarindan korurlar. Bu maddeler normal sebze ve meyve ile alinan oranlarda tiroid bezine zarar vermezken destek ilaclari olarak fazla miktarda alinirsa (genistein, quarcetin gibi) iyotun tiroid bezi tarafindan tutulumunu onleyerek guatr olusumuna neden olabilirler. Herbal (bitki) ilaclari kullanirken icerisinde genistein ve quarcetin olup olmadigina dikkat ediniz.

Hindistan cevizi, balik ve keten tohumu tiroid bezinizin daha iyi calismasini saglar.

Kafein, alkol, sigara ve seker tiroid bezi icin zararlidir. Bunlarin az tuketilmesi gerekir.

Sulardaki klor ve florun fazla olmasi tiroid bezine zarar verdiginden icilen suda bu minerallerin fazla olmamasina dikkat edilmelidir. Ozellikle fosfatli gubrelerle bulasmis sularda klor daha fazladir ve guatra neden olur.

Dis tedavisi sirasinda amalgamdan ve civadan kacinmak da tiroid sagligi icin onem tasir.

T4 hormonunun T3'e cevrilmesinde faydali olan selenyum, cinko, E vitamini ve B6 vitamini iceren gidalarin yeteri kadar yenmesi tiroid sagligi icin buyuk onem tasir.

Ulkemizde iyot ve selenyum yetmezligi vardir. Tiroid hastaligindan korunmak icin iyotlu tuz yemeli ve selenyumdan zengin gidalarla beslenmelidir.

Selenyumun Onemi:

Erkekler gunde 75 mikrogram, kadinlar ise 60 mikrogram selenyum almalidir. Selenyum kan duzeyinin normalde 85 mg/L olmasi gerekir. Bir dilim tam bugday ekmeginde 10 mikrogram selenyum vardir. Ceviz, et, sakatatlar, balik ve kabuklu deniz urunleri, kepekli unlar, sut urunleri, sebze ve meyveler ve yumurta gibi besinlerde bol miktarda selenyum vardir.

Proteinden fakir beslenenlerde selenyum yetmezligi sik gorulur ve tiroid bezinin salgiladigi hormonlar vucutta yeterince etki edemezler. Bir dilim tam bugday ekmeginde 10 mikrogram selenyum vardir. Bu nedenle beyaz ekmek yerine tam bugday ekmegi yenmelidir. Ceviz, kirmizi et, balik ve kabuklu deniz urunleri, kepekli unlar, sut urunleri, sebze ve meyveler ve yumurta gibi besinlerde bol miktarda selenyum vardir. Selenyumun fazla alinmasi ise zararli olmaktadir. Gunluk 400 mikrogramdan fazlasi zararlidir. Yuksek dozda selenyum alinirsa T3 hormonu azalir ve TSH hormonu artarak hafif tiroid yetmezligi gelisir ve kilo alinir. Selenyum eksikliginde vucutta E vitamini azalir ve tiroid bezi iltihabi daha sik gorulur. Bu nedenle selenyum ve E vitamini birlikte vermek daha faydalidir

Cinko Eksikligi:

Cinko eksikliginde de tiroid hormon metabolizmasi bozulur ve kandaki T3 ve T4 hormonu % 30 oraninda azalir. Bu arada T4 hormonunun T3 hormonuna donusumunu saglayan enzim (deiyodinaz enzimi) cinko eksikliginde % 67 oraninda azaldigindan T3 hormon azligi meydana gelir. Bu nedenle cinkodan zengin olan peynir, sigir eti, kepekli ekmek, tavuk, yumurta sarisi,sut ve sut urunleri, balik, patates,ceviz, badem, tam tahillar, kuru fasulye, lahana, ay cekirdegi ve kuzu eti gibi gidalarla beslenmek tiroid sagligimiz icin gereklidir.

Tuz Kullanimi:

Turkiye'de bolgelere gore degismek uzere % 5-56 oraninda guatr vardir. Guatr olusmasinda en buyuk etken toprak ve suda yetersiz iyot olmasidir. Guatr hastaligini onlemek amaciyla piyasada satilan butun tuzlar 1999 yili Agustos ayindan bu yana iyotlanmaktadir. Tuzlarin iyotlanmasi guatr hastaliginin ortaya cikisini engellemekte ancak bazi kisilerde asiri iyot alinmasi nedeniyle zararli yan etkilere veya hastaliklara neden olmaktadir. Piyasadaki tuzlarin iyotlanmasindan sonraki surede klinigimize veya polikliniklerimize basvuran hastalarda hipertiroidi dedigimiz tiroid bezinin asiri calismasiyla karakterize olan hastalik (Halk arasinda buna zehirli guatr da denmektedir) giderek artan siklikla karsimiza cikmaya baslamistir. Tiroid bezi az calisan hastalarda da (Hipotiroidisi olanlarda) iyotlu tuz bu hastaligin daha da siddetlenmesine neden olmaktadir. Bu nedenle yemeklerimizde kullanilan tuzun iyotlu veya iyotsuz olmasi bazi hastalar veya kisiler icin buyuk onem tasimaktadir.

Kimler Iyotlu Tuz Yemelidir'

Vucudumuzda boynumuzun on tarafinda bulunan tiroid bezinin yeterli hormon salgilayabilmesi icin gunluk en az 150 mikrogram iyodun gidalar ve suyla alinmasi gerekir. Eger yeteri kadar iyot alinmazsa guatr hastaligi olusur. Guatr hastaligini onlemek icin onceden bilinen bir tiroid hastaligi olmayan cocuklar, eriskinler ve gebe kadinlar iyotlu tuz yemelidir. Tiroid hastaligi supheniz varsa bunun icin bir endokrinoloji-metabolizma uzmanina basvurunuz ve ona gore hangi tuzu kullanacaginiza karar verilmelidir. Cocugun annesinden emdigi sutte bulunan iyot onun beyin gelisimi icin cok onemlidir. Yeterli iyot anne sutuyle alinmazsa beyin gelisimi iyi olmamaktadir. Bu nedenle emziren annelerin iyotlu tuz yemeleri veya iyot alimini yeteri kadar yapmalari gerekir. Bu amacla icerisinde iyot bulunan vitamin ilaclarindan alinabilir. Eger anne sigara icerse sutle bebege iyot gecisi azalmaktadir. Bu nedenle emzirirken sigara icmek sizin kadar cocugunuz icin de zararlidir. Eger sigara iciliyorsa iyodun fazla alinmasi gerekir.

Kimler Iyotsuz Tuz Yemelidir'

Noduler guatri, hipertiroidisi (tiroid bezi cok calisanlar veya zehirli guatri olanlar), hipotiroidisi (tiroid bezi az calisanlar) olan hastalar ozellikle iyotsuz yemelidirler. Bu tur hastalar iyotlu tuz yedikleri takdirde hastaliklari siddetlenmektedir. Iyotlu tuz yiyen noduler guatrli bir hastada alinan iyot, nodulun fazla calismasina neden olmakta ve hipertiroidi dedigimiz tiroid bezinin asiri calismasiyla (terleme, carpinti, zayiflama, sinirlilik, ellerde titreme ile kendini gosterir) karakterize bir hastaliga neden olmaktadir. Yine anti-TPO antikoru kanlarinda yuksek olan kisiler iyotlu tuz yediklerinde tiroid bezinin az calismasina neden olmaktadir. Bu tur hastaligi olanlar da ozellikle iyotsuz tuz yemelidirler. Iyotsuz tuz, supermarketlerde veya bakkallarda kendiliginden tuzluklu bir sekilde satilmaktadir. Bu tuzlarin uzerinde veya etiketinde iyotsuz oldugu yazmaktadir. Satin alirken buna dikkat etmek gerekir. Bu tuzlari bulamayanlar ise kaya tuzu yemelidirler. Ailede bir kisi iyotsuz tuz yiyecekse yemekler tuzsuz pisirilmeli ve herkes kendi tuzunu kullanmalidir, cunku gelisme cagindaki cocuklar ile gebe ve emziren kadinlarin iyoda ihtiyaclari vardir. Iyotsuz tuz yemesi gereken tiroid hastalari rontgen filmleri cekilirken kullanilan ve icerisinde iyot bulunan ilaclardan da etkilenmektedir. Koroner anjografi veya tomografi cekilirklen kullanilan ilaclardan 3-5 gun sonra gecoici tiroid yetmezligi ortaya cikabilmektedir

Kaynak: Prof Dr Metin Ozata, 99 Sayfada Tiroid, 2008 Is Bankası yayını
Yorumlar 
Yorumlarınızı buraya yazabilirsiniz.


İlgili Kategoriler


Bumerang - Yazarkafe

Hakkımızda  -  Yardım  -  Yasal  -  İletişim

©2014 Makaleler.com 13-0.069