Makaleler

Okurlara ve Yazarlara Adanmıştır!

Anasayfa

Genel Kültür

Kitle İletişim Araçları

Yazar: admin | Tarih: 08.09.2008 | Gösterim: 1626

İletişim tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanın varolması birlikte ortaya çıkan kontak olgusunun temelinde, paylaşma ihtiyacının giderilmesi gerçeği yatmaktadır. İlk çağ insanının 1 av öyküsünü başkalarına anlatmak için mağara duvarlarına çizdiği fotoğraflar, başarılı geçen 1 avdan sonraları ateşin çevresinde yapılan danslar, komşu kabilelerle haberleşmek için belki de yepyeni reisin seçiminden duyulan mutluluğu paylaşmak amacıyla göğe gönderilen renkli dumanlar, gemicilere yol gösteren fenerler, ressamın tuvaline yansıttığı renkler ve çizgiler, bestecinin notalarla kurduğu ortaklığın neticesinde doğan besteler, sinemacının fikrini belgeleyen filmleri, balerinin duygularını yansıttığı hareketleri, pandomimcinin biraz da esrar perdesiyle gölgelendirdiği jest ve mimikleri; tamamı, paylaşma ihtiyacının giderilmesi için başvurulan kontak yollarıdır.

Yaşamak da başlı başına kontak faaliyetlerini içeren 1 olgudur. Doğduğumuz andan itibaren çevremizle devamlı kontak, etkileşim içine gireriz. Bilinçsizce çevremizi etkilemeye, değiştirmeye; yine bilinçsizce etkilenmeye, değişerek çevremize uyarlanmaya başlarız. Bu çift yönlü etkileşim, yaşam boyu sürer masraf. Yaşadığımız sürece zekamızı, kültür ve birikimimizi, kişiliğimizi kontak alışkanlıklarımız ve kontak çabalarımızla ortaya koyarız. his ve düşüncelerimizi başkalarıyla yine kontak yoluyla paylaşırız. Anlamak, anlatmak, öğrenmek, başkalarına ulaşabilmek için de iletişime başvururuz. Denilebilir ki kontak, beşikten mezara kadar hep bizimledir ve bizim için hava kadar hayatî 1 ihtiyaçtır. İletişimi, esas prensibi paylaşım, etkileşim ve ortaklık kurmak olan, muhtelif simgeler ve araçlarla dünyayı daha yaşanılır kılan, mesaj alışverişine dayalı sosyal 1 süreçtir, diye tanımlayabiliriz.

İnsanoğlu, varolduğu günden bugüne dek kontak kurmak için muhtelif araçlara başvurmuştur. Kendi gelişimine paralel bi şekilde kullandığı vasıtalar da gelişmiş; devamlı gelişen kontak araçları kendilerini tamamlamış; yalnız birisi, diğerinin yerini alamamıştır. İletişimin en basit, en ilkel araçlarından biri kabul edilen işaretlere, kelimelere dayalı olan makale ve konferans dilinin yanı dizi, beden dili birlikte sözsüz anlatımlar (jestler, mimikler, dokunma, yanıt vermeme, sessiz kalma gibi davranış ve tutumlar; dans, fotoğraf, v.b.) da asırlar boyunca kullanıla gelmiştir.

Teknolojik gelişimin tabiî sonucu bi şekilde gelişen ve elektronikleşen kontak araçları, iletişime hız ve kolaylık sağlamakla kalmamış; eşdeğer zamanda iletişimi, kitle iletişimine çevirmiştir.

Günümüzde posta, telgraf, telefon, faks gibi haberleşme araçları; gazete, radyo, televizyon gibi kitle kontak araçları; uydular, bilgisayarlar (İnternet ve e-mail) birer kontak aracı bi şekilde iletişimin ayrılmaz parçaları durumuna gelmiştir. Bu elektronik kontak araçları, günümüzde, kurduğu haberleşme ağıyla kültürü de yaygınlaştırmış; dünyamızı Mc.LUHANın deyimiyle küresel 1 köye dönüştürmüştür.

Kitle kontak araçları, kapsamlı 1 tanımla kitlesel 1 boyutta mesaj dağıtabilen vasıtalar (ÖZKÖK, 1985:93) bi şekilde tanımlanabilir.

Tarihî açıdan bakıldığında kitle kontak araçları, tiyatro; gazete, kitap, dergi, broşür gibi yazılı basın; film, sinema, radyo, televizyon, plak, kaset, CD, bilgisayar gibi kontak teknolojisindeki gelişmelerin ürünü olan vasıtalar, bu yana gelinceye dair süratli 1 gelişim göstermişlerdir.

Günümüzde toplumsal varoluşu gerçekleştirerek ortaklık yaratmak, bu varoluşu ve ortaklığı sürdürebilmek için kitle iletişimine; dolayısıyla kitle kontak araçlarına gereksinim bulunur. Çünkü kitle kontak araçları, uzmanların ortak 1 noktada birleştikleri üzere, sahip olduğu özellikleriyle alıcı kitlesi üzerinde yarattığı tesir ve etkileşim süreci sonunda toplumsallaştırmayı gerçekleştirmeye muktedir araçlardır.

Kitle kontak araçlarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

Kitle kontak araçları, sosyal statüsüne göre herhangi 1 değişik yaklaşım oluşturmadan epey sayıda insana eşdeğer iletiyi, eşdeğer anda ulaştırabilmektedir.

Kitle kontak araçları, yayınları birlikte belirli 1 süreklilik ve düzenlilik (yayın periyodu) gösterir.

Kitle kontak araçları, devamlı ve düzenli yayınları birlikte toplumda kendilerine karşı 1 talebin oluşmasına niçin olurlar; bu istek, zamanla alışkanlığa, üstelik ihtiyaca dönüşür.

Kitle kontak araçları birlikte aktarılan mesajlar, belge niteliği ve değeri taşıdığı için inandırıcılık ve alıcıyı ikna etme özelliğini de kazanmaktadır.

Özellikle radyo ve televizyon, iletiyi hadise anında aktarabilme özelliğine sahiptir.

Kitle kontak araçları birlikte gerçekleşen kontak sürecinde, geri besleme imkânı yoktur; bu nedenle, alıcının tepkisi anında ölçülememektedir.

Kitle kontak araçlarının fonksiyonları üzerinde ilk defa duran LASWELL (1960), veri verme, ikna etme ve toplumsallaştırma fonksiyonlarından söz etmektedir. Charles WRIGHT (1961), kitle kontak araçlarının bu fonksiyonlarına eğlendirme fonksiyonunu eklemiş; Kenneth BOULDING (1962) ise bu fonksiyonların yanı dizi, malları tanıtma fonksiyonunun önemini vurgulamıştır (AZİZ, 1982:2).

Aysel AZİZ (1982:2), William RIWERS ve Wilbur SCHRAMMın (1969) görüşlerine katılarak kitle kontak araçlarının fonksiyonlarını;

Haber verme, eğitme, eğlendirme,

Dış dünyayı görmemizi sağlama,

Kültürün toplumumuzdan, bizden sonraki toplumlara ve nesilden nesile geçişini sağlama,

Eşya ve hizmetlerin tanıtılmasına, satılmasına yardım etme,

Dışımızda oluşan fırsat ve çağrılara bedel verme birlikte sosyal hareketlerde kapsamlı rızaya ulaşma arasında bağ kurmamıza yardım etme bi şekilde sınıflandırmıştır.

Kitle kontak araçları, bu fonksiyonları gerçekleştirirken doğal bi şekilde alıcı üzerinde de 1 tesir yaratır. İletişim, bütün şeyden önce 1 veri alışverişidir. Bu alışverişten amaçlanan da anlamak, anlatmak, öğrenmek ve eğitim görmek ihtiyaçlarının giderilmesidir. Bu ihtiyaçların giderilmesi amacıyla başlatılan kontak sürecinin sonunda yaşanan olgu, etkileme ve etkilenme; yani etkileşimdir.

Araştırmacılar, kitle kontak araçlarının tesir alanlarını;

Fert, grup veya örgüt düzeyinde etkilenme,

Sosyal kurum düzeyinde etkilenme,

Toplum düzeyinde etkilenme,

Kültür düzeyinde etkilenme bi şekilde gruplandırmaktadır.

Kitle kontak araçlarının etkileri birey açısından ele alındığında ise;

Bilgi veya görüşü içeren tesirler,

Tavır veya duyguyu içeren tesirler,

Davranış üzerine tesirler bi şekilde 3 ana antet altında inceleniyor.(USLUATA, 1994:84)

Kitle kontak araçlarının tesir türleri;

Tavır birlikte fikir değişiklikleri,

Ferdî ve toplu tepkiler,

Gündem belirleme,

Toplumsallaştırma,

Denetim,

Gerçeği tanımlama,

Egemen ideolojinin sürdürülmesi bi şekilde sınıflandırılmaktadır. (USLUATA, 1994:84)

Kuramcılar kitle kontak araçlarının etkilerinin birey ve toplum açısından ne yönde olduğu konusunda ortak 1 görüşe sahip değiller; mevzu birlikte alakadar tartışmalar, günümüzde de sürmektedir. Kimi araştırmacılar kitle kontak araçlarının birey ve toplum açısından etkilerinin müspet olduğunu savunurken kimi olumsuz olduğunu, kimileri ise limitli olduğunu savunmaktadırlar.

Araştırmacılar, hangi görüşü savunurlarsa savunsunlar sentez bi şekilde ortaya çıkan ortak 1 görüş var: Kitle kontak araçları, veri, görüş ve düşüncelerin paylaşılmasını sağlayan; sosyal örgütlenmeyi güçlendiren; kamuoyu oluşturan; insanın anlama, anlatma, öğrenme ve eğitim görme gibi esas ihtiyaçlarını karşılayan; insan ilişkilerini değiştirip geliştiren; yepyeni davranış ve tutum kalıplarını, görüş ve fikir akımlarını yaygınlaştıran en faal kontak araçlarıdır.

AZİZ, Aysel,Toplumsallaşma ve Kitlesel İletişim, Ankara, A.Ü.B.Y.Y.O. Yayınları, 1982, No:2., S: 2

ÖZKÖK, Ertuğrul,İletişim Kuramları Açısından Kitlelerin Çözülüşü, Ankara, Tan Yayınları, 1985, S: 93

USLUATA, Ayseli,İletişim, İstanbul, İletişim Yayınları, 1984, S: 84
Bu Makaleyi Derecelendir: