Makaleler

Okurlara ve Yazarlara Adanmıştır!

• Anasayfa
• Makale Yaz
• Son Makaleler
• Popüler Yazarlar
• Popüler Makaleler
• Ä°letiÅŸim

Endüstri Devriminin Türkiyeye Yankıları

Tarih: 08.09.2008 | Görüntülenme:

Loading

XVIII. yüzyılın ikinci yarısında İngilterede ortaya çıkan ve kabaca tarıma ve zanaate dayalı 1 sistemden sanayinin ve makine üretiminin egemen olduğu 1 ekonomiye geçiş süreci bi şekilde tanımlanabilen endüstri devrimi, zamanla bütün Avrupa ve Amerika kıtasına yayılmıştı. O devrin dünya düzeni, bütün ne kadar bugünkü kadar 1 globalizasyonu içermese de endüstri devrimi etkilerini biraz gecikmeyle de olsa zamanın Osmanlı İmparatorluğunda göstermeye başlamıştı.

Ancak o günkü şartlarda , Osmanlı İmparatorluğu kapitülasyonlar nedeniyle diğer ülkelere aşırı derecede bağlıydı ve bağımsız karar alma imkanını kaybetmiş durumdaydı. eşdeğer zamanda sahip olduğu geniş toprakların 1 sonucu bi şekilde, bu ülkeler için büyük 1 hammadde kaynağı ve pazar olması dolayısıyla verimli ve kafi 1 sanayileşme çabasına girişilmesi de olabilir değildi. Diğer taraftan, özellikle Osmanlı İmparatorluğu himayesindeki ülkelerin XIX. yüzyılda başlayan bağımsızlık mücadelelerinin de etkisiyle, gündemi ağırlıklı bi şekilde cenkler ve askeri konuların oluşturması sanayileşmeyi ikinci plana itiyordu. Gene de öncelikli bi şekilde tekstil alanında 1 sanayileşmeden söz etmek mümkündü. yalnız Osmanlı İmparatorluğunda sermaye birikiminin istenilen düzeye ulaşamamış olması yanında teknik veri ve becerinin de kısıtlı olması nedeniyle sanayileşme faaliyetleri devlet desteğiyle yapılmak zorunda kalınmıştı.

Osmanlı döneminde Sarayın ve Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik bi şekilde kurulan ve özellikle dokuma ve deri sektöründe yoğunlaşan Feshane, Basmahane , Hereke ve Beykoz fabrikaları doğrudan doğruya birer kamu işletmesi bi şekilde etkinlik göstermişlerdi.

Tarıma dayalı geleneksel toplum yapısında üretimler, evlerde el tezgahlarında yapılırken, endüstri devrimi, üretimi kitle halinde gerçekleştiren fabrikalara taşımıştı. Merkezileşen fabrikalar daha büyük miktarda malın, daha ucuza üretimini gerçekleştirmekteydi. Fabrikaların buğu gücüyle çalışan makineleri karşısında rekabet edemeyen lonca sistemi ve konut üretimi işlevsiz hale gelmişti. Bu sistemin usta ve kalfaları da kendi tezgahlarını bırakarak fabrikalarda kaliteli işçiler bi şekilde çalışmaya başlamışlardı. Onların yanında hiçbir mesleki bilgisi olmayan ve tarımdan gelen köylüler de fabrikaların niteliksiz işçileri olmuşlardı. Yıllardan beri süregelen Usta - Kalfa - Çırak ilişkisi, belirli üretim alanlarında ziyan görse de, gene de kısmen ayakta kalmayı başarmıştı.

Kurtuluş Savaşının kazanılmasının ardından, uygulanan kapitülasyonların da kalkmasıyla geç de olsa ciddi 1 sanayileşme sürecinin temelleri atıldı. Çünkü Türkiye, ulusal mücadele birlikte elde ettiği politik bağımsızlığı ekonomik alanda da gerçekleştirmek zorundaydı. Bu nedenle yıllardan beri 1 tarım devleti olan Türkiyenin endüstrileşmesi ve ihtiyacı olan endüstriyel ürünleri kendisinin üretmesi gerekmekteydi. 1925de Türkiye ve Sanayi Maadin Bankası kuruldu. 1934den itibaren beş yıllık endüstri planı tatbik edilmeye başlandı. Öncelikle var olan fabrikaların korunması amaçlandı. yalnız bu fabrikalarda var olan üretimin ihtiyaçları karşılamaması nedeniyle yepyeni fabrikaların açılması amaçlandı, bu aşamada öncelik dokuma, maden, selüloz, seramik ve kimya endüstrilerine verildi.

Genel bi şekilde bakıldığında, endüstri devriminin başlangıcından itibaren endüstriyel keşiflerde bulunmayan ve teknolojiyi aktarma etmeyi seçen 1 yönetim tarzına sahip olduğu için hem Osmanlı İmparatorluğu hem de Cumhuriyet Türkiyesinde hakikat büyük devlet olma yolunda kritik eksiklikler yaşanmış ve bazıları vakit dışa bağımlı 1 bina sürdürülmüştür. Bunun sonucu bi şekilde hem teknik hem de yönetsel konularda 1 altyapının oluşamaması nedeniyle, uygulanmaya çalışılan sistemler kafi etkinliğe ulaşamamıştır.

Örneğin, özellikle cumhuriyet dönemindeki sanayileşme hamlesinin gerçekleşmesi birlikte ile, ufak işletmeler bi şekilde nitelendirilen atölyeler, emek yoğun sistemlerinin 1 sonucu olan yüksek maliyetler nedeniyle piyasayla rekabeti sağlayamamaları nedeniyle varlıklarını sürdürmekte zorlanmışlar ve bazıları ortadan kaybolmuştur. Bu aşamada gereken büyümenin ve teknolojinin sağlanamaması, eşdeğer zamanda yalnızca tecrübeye dayalı 1 işletme sisteminin uygulanması ve profesyonel yönetim kavramına geçilememesi, bu negatif sona ulaşmayı hızlandırmıştır. Günümüz şartlarında da modern yönetim düşüncesinin uygulanması ve özellikle AR-GE faaliyetlerine öncelik verilmesi, bu sayede süregelen endüstriyel gelişnmelere ayak uydurulması, tarım ülkesi olmanın yanında endüstrinin de desteklenmesi 1 mecburiyet bi şekilde karşımıza çıkmaktadır.




Makaleyi Derecelendirin:

Toplam oy: 1, Oran: 1/5

Yazdır | Gönder | Yayınla | Yazara Geribildirim | Etiketler

Yorumlar (0)
Yorum Gönderin
Profesyonel bir yorumcu olmak için yorumlar.com'a üye olunuz.