Makaleler

Okurlara ve Yazarlara Adanmıştır!

Anasayfa

Genel Kültür

Tarih

Büyük Miras: Çatalhöyük

Yazar: nazo | Tarih: 16.11.2008 | Gösterim: 77

İnsanlık tarihindeki en önemli yerleşim merkezlerinden biri olan Çatalhöyük, Konya’ nın Çumra ilçesi sınırları, çerisindedir. Höyük, farklı yüksekliklerdeki iki tepe düzü olan bir tepe şeklindedir. Çatal ismini de bu iki tepeden dolayı almıştır. Dünyada insanoğlunun ilk toplu yerleşime geçtiği yeri olan Çatalhöyük, bize Neolitik Çağ da yaşamın nasıl olduğu hakkında bize çok büyük ipuçları vermektedir.

Yaklaşık olarak 9000 yıl evvel temelleri atılan bu merkeze, önce küçük bir grup insan yerleşmiştir. Nüfus hızla artınca, o dönem için büyük sayılabilecek bir yerleşim yeri doğmuştur.

Çatalhöyük, 1958 senesinde J. Mellaart tarafından keşfedilmiş ve tüm arkeologların dikkatini bu yöreye çekmiştir. Kazı çalışmaları 1961’ de başlamıştır. O günden bugüne bize pek çok tarihi sır veren bu yerleşim yerinde yapılan kazılarda kap kacaklara, mühürlere, spiral motiflere ve duvarlara rastlandı. İlk yapılan araştırmalarda, 13 yapı katı açığa çıkarıldı. En eski yerleşim katı ise, 1. kattır ve bu dönem M.Ö. 5500 yıllarına rastlar.

İlk yerleşme ve ilk ev mimarisini gözler önüne seren bu merkezde, sokaklar yoktu. O dönemde yaklaşık olarak 8 bin kişinin yaşadığı tahmin edilen Çatalhöyük' te her evin kendine ait duvarı vardır, ancak ihtiyaç duyuldukça yanına bir ev daha yapılmış ve evler birbirine bitişik hale gelmiştir. Dışarıda hayat işte bu damlar üzerinde geçiyordu, bir yere gitmek isteyen kişi bu damlar üzerinde yürümek zorunda kalıyordu. Eve girmek için ise, çatılardan evin içine giren tahta merdivenler kullanılıyordu. Evler tek katlı idi ve bir depo ile bir odadan oluşuyordu. İlk özgün kutsal yapılara da rastlanan Çatalhöyük’ te kutsal odalar diğer odalara göre daha geniştir. Ölülerini de evin içine gömüyordu. Evlerinin duvarlarında, onlar için kutsal sayılan boğa veya koç ya da geyik boynuzları bulunuyordu. Yapılan kazılarda, odanın zeminine gömülen ve üzeri toprakla örtülmüş iskeletlerle karşılaşılmıştır.

Koyun besleyen ve tahıl eken Çatalhöyüklülerin sanatsal faaliyetleri de hayli dikkat çekicidir. Örneğin, duvarları farklı figürlü resimler ile kaplı idi. Ayrıca bu insanlar, daha önceleri kilden yapılmış mühür ve kap kaçaklarda görülen spiral motifleri, ilk kez duvarda kullanmışlardır. Yalnız, sanatlarında daha çok erkeğe odaklanmışlar. Resmedilen vahşi hayvanlar hep erkektir mesela.

Çatalhöyük’teki kazı alanı ile yanında oluşturulan laboratuarlar da, dünyanın çeşitli ülkelerinin üniversitelerinden 100′ den fazla arkeolog ve farklı bilim dallarından uzmanlar bir arada çalışmaktadır. Bugüne dek bu tarihi yerleşim yerinin yalnızca % 5’ i gün ışığına çıkartılmış ve 1200 yıllık dönem içinde, birbirinin üzerine kurulmuş 18 yapı katı olduğu belirlenmiştir. Çatalhöyük daha pek çok gizem taşımakta ve daha fazla alaka beklemektedir.

Bu Makaleyi Derecelendir: